اين غفلت از يك بُعد مضرّ است ؛ چراكه انسان واقعيّات را هم فراموش كرده و از آنها غافل مىشود . چه بسا در اعمال روزانه‌اش به مسألهء معاد توجه نداشته باشد كه اين خداى ناكرده موجب ارتكاب گناه مىشود ، « 1 » مشخص است در آن حالتى كه مرتكب گناه مىشود ، به مسألهء معاد توجه ندارد و الّا در همان حال ، اگر آن گناه پيش او تجسّم پيدا كند و عقوبتهاى الهى در نظرش مجسّم شود ، امكان ندارد دست به طرف آن گناه دراز كند . « 2 »

--> ( 1 ) . ( اقْتَرَبَ لِلنَّاسِ حِسابُهُمْ وَ هُمْ فى غَفْلَهءٍ مُعْرِضُون ) . ( أنبياء ، آيه 1 ) حساب مردم به آنان نزديك شده ، در حالى كه در غفلت‌اند و روى گردانند ! ( يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا لا تُلْهِكُمْ أَمْوالُكُمْ وَ لا أَوْلادُكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَ مَنْ يَفْعَلْ ذلِكَ فَأُولئِكَ هُمُ الْخاسِرُون ) . ( منافقون ، آيه 9 ) اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد ! اموال و فرزندانتان شما را از ياد خداوند غافل نكند و كسانى كه چنين كنند ، زيانكارانند ! ( وَ مَنْ يَعْشُ عَنْ ذِكْرِ الرَّحْمنِ نُقَيِّضْ لَهُ شَيْطاناً فَهُوَ لَهُ قَرينٌ ) . ( زخرف ، آيه 36 ) و هر كس از ياد خداوند روىگردان شود شيطان را سراغ او مىفرستيم پس همواره قرين او است ! ( 2 ) . عَنْ رسول الله عليه وآله السّلام : أَكْثِرُوا مِنْ ذِكْرِ هَادِمِ اللَّذَّاتِ ، قِيلَ : يَارَسُولَ اللَّهِ ! فَمَا هَادِمُ اللَّذَّاتِ ؟ قَالَ : الْمَوْتُ ، فَإِنَّ أَكْيَسَ الْمُؤْمِنِينَ أَكْثَرُهُمْ ذِكْراً لِلْمَوْتِ وَ أَشَدُّهُمْ لَهُ اسْتِعْدَاداً . ( مستدرك‌الوسائل ، ج 2 ، باب 17 ، ص 103 ) از بين‌برندهء لذت‌هاى كاذب را زياد ياد كنيد ، عرض كردند : آن چيست ؟ حضرت فرمودند : ياد مرگ ، به راستى كه زيرك‌ترين مؤمن كسى است كه بيش از همه به ياد مرگ و آماده‌تر براى فرا رسيدن آن باشد . - قَالَ الصَّادِقُ ( ع ) : ذِكْرُ الْمَوْتِ يُمِيتُ الشَّهَوَاتِ فِى النَّفْسِ وَ يَقْطَعُ مَنَابِتَ الْغَفْلَهءِ وَ يُقَوِّى النَّفْسَ بِمَوَاعِدِ اللَّهِ وَ يُرِقُّ الطَّبْعَ وَ يَكْسِرُ أَعْلَامَ الْهَوَى وَ يُطْفِئُ نَارَ الْحِرْصِ وَ يُحَقِّرُ الدُّنْيَا وَ هُوَ مَعْنَى مَا قَالَ النَّبِىُّ : فِكْرُ سَاعَهءٍ خَيْرٌ مِنْ عِبَادَهءِ سَنَهء . ( مستدرك الوسائل ، ج 2 ، باب 17 ، ص 105 ) ياد مرگ ، شهوات غير مشروع را در نفس مىميراند ، ريشه‌هاى غفلت و ناآگاهى را مىكند ، دل را به وعده‌هاى الهى تقويت مىكند ، به طبيعت آدمى ، نرمى و رقّت مىبخشد ، نشانه‌هاى هواپرستى را درهم مىشكند ، آتش حرص را فرو مىنشاند و دنيا را در نظر آدمى كوچك و حقير مىسازد و اين همان معناى جمله‌اى است كه پيامبر گرامى فرموده : يك ساعت ( يك لحظه ) فكر از يك سال عبادت بهتر است . - قَالَ أَمِيرُالْمُؤْمِنِينَ ( ع ) : لَوْ رَأَى الْعَبْدُ أَجَلَهُ وَ سُرْعَتَهُ إِلَيْهِ لَأَبْغَضَ الْأَمَلَ وَ طَلَبَ الدُّنْيَا . ( مشكاهء الأنوار ، ص 305 ) هر كس از سرعت مرگ اطلاع داشته باشد ، آرزوهاى خود را ترك مىكند و دنيا را مبغوض مىشمارد . - قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ( ع ) : مَا أَنْزَلَ الْمَوْتَ حَقَّ مَنْزِلَتِهِ مَنْ عَدَّ غَداً مِنْ أَجَلِهِ وَ مَا أَطَالَ عَبْدٌ الْأَمَلَ إِلَّا أَسَاءَ الْعَمَلَ . ( همان ) هر كس بگويد من فردا زنده خواهم بود حقيقت مرگ را در نيافته است ، هر كس آرزوى دراز داشته باشد مرتكب گناه مىگردد . - قَالَ أبُوعَبْدِاللَّهِ ( ع ) : أَكْثِرْ ذِكْرَ الْمَوْتِ فَإِنَّهُ لَمْ يُكْثِرْ عَبْدٌ ذِكْرَ الْمَوْتِ إِلَّا زَهِدَ فِى الدُّنْيَا . ( همان ) زياد ياد مرگ كنيد ؛ زيرا هر كس زياد از مرگ ياد كند زاهد مىگردد و دل به دنيا نمىدهد . - قَالَ أَمِيرُالْمُؤْمِنِينَ ( ع ) : أَلَا إِنَّ الْقُبُورَ رَوْضَهءٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّهءِ أَوْ حُفْرَهءٌ مِنْ حُفَرِ النِّيرَانِ أَلَا وَ إِنَّهُ يَتَكَلَّمُ فِى كُلِّ يَوْمٍ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ؛ أَنَا بَيْتُ الْوَحْشَهءِ أَنَا بَيْتُ الدُّودِ أَلَا وَ إِنَّ وَرَاءَ ذَلِكَ يَوْماً تَذْهَلُ فِيهِ كُلُّ مُرْضِعَهءٍ عَمَّا أَرْضَعَتْ وَ يَكُونُ الْوِلْدانَ شِيباً السَّماءُ مُنْفَطِرٌ بِهِ وَ تَضَعُ كُلُّ ذاتِ حَمْلٍ حَمْلَها وَ تَرَى النَّاسَ سُكارى وَ ما هُمْ بِسُكارى وَ لكِنَّ عَذابَ اللَّهِ شَدِيدٌ أَلَا إِنَّ مِنْ وَرَاءِ ذَلِكَ جَنَّهءً - عَرْضُهَا السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ أَعَاذَنَا اللَّهُ وَ إِيَّاكُمْ مِنَ الْعَذَابِ الْأَلِيمِ وَ رَحِمَنَا وَ إِيَّاكُمْ مِنَ الْعَذَابِ الْمُهِين . ( همان ) آگاه باشيد ! قبرها يا باغى از باغ‌هاى بهشتند يا گودالى از گودال‌هاى دوزخ ، متوجه باشيد كه قبر در هر روز سه بار سخن مىگويد و در هر بار فرياد مىزند : من خانهء تنهايى هستم . من لانهء كرم‌ها هستم . آگاه باشيد ! پس از عالَم قبر ، روزى فرا مىرسد كه زنان شيرده ، كودكان شيرخوار را رها مىكنند و از آن‌ها غافل مىشوند ، روزى كه كودكان پير مىشوند و آسمان‌ها پاره پاره مىگردند و زنان باردار از فرط ناراحتى بچه‌هاى خود را سقط مىكنند . در آن روز خيال مىكنى كه مردم مست هستند در حالى كه مست نيستند ، بلكه عذاب خداوند بسيار بزرگ است و آنان از شدت عذاب مدهوش هستند ، آگاه باشيد ! بعد از مرگ بهشتى هست كه وسعت و پهناى آن به اندازه زمين و آسمان است ، خداوند ما و شما را از عذاب خواركننده نگه دارد .